HAVELSAN Uçuş Simülatörlerinden Siber Güvenliğe Nasıl Uzandı

HAVELSAN adını duyan çoğu kişi önce uçuş simülatörlerini ya da donanmanın savaş yönetim yazılımını hatırlar. Şirketin son yıllardaki asıl hikâyesi ise bu iki alanın birbirine yaklaşması: aynı yazılım mühendisliği altyapısı bir yandan pilot eğitiyor, bir yandan fırkateynin sensörlerini ve silahlarını tek ekranda topluyor, bir yandan da kurumların verisini siber saldırıya karşı korumaya çalışıyor.

Bu yazı HAVELSAN’ın simülasyon ve eğitim tarafından siber güvenliğe nasıl uzandığına, ADVENT’in bu resimdeki yerine ve ihracat tarafında gerçekten ne bilindiğine bakıyor. Doğrulayamadığımız ayrıntıları kesin dille yazmadık, kaynağını belirterek aktardık.

HAVELSAN simülatörden işe başlayan bir şirket mi?

Tam olarak değil, ama simülasyon şirketin en eski ve en görünür kimliklerinden biri. Resmî site 1982’de kurulduğunu, sermayenin büyük bölümünün TSKGV’ye ait olduğunu ve bugün beş ana başlıkta çalıştığını söylüyor: savunma teknolojileri, simülasyon ve eğitim sistemleri, otonom insansız sistemler, bilgi ve iletişim teknolojileri ve siber güvenlik.

Bu liste ilk bakışta dağınık görünür. Ortak payda yazılım. Bir uçuş simülatörünün içinde fizik motoru, görüntü üretimi, senaryo yönetimi ve eğitmen istasyonu vardır. Bir savaş yönetim sisteminin içinde ise sensör füzyonu, harekât resmi ve silah kontrolü. İki iş de gerçek zamanlı çalışan, hata kaldırmayan, sertifikasyondan geçen yazılım istiyor. Şirketin iki alanı birlikte büyütebilmesi biraz da buradan geliyor.

Simülasyon portföyü ne kadar geniş?

HAVELSAN’ın sitesindeki simülasyon ve eğitim sayfası kara, hava, deniz ve ortak harekât başlıkları altında geniş bir döküm veriyor. Sabit kanatlı ve döner kanatlı eğitim merkezleri, hava ve deniz platform simülatörleri, bilgisayar tabanlı eğitim, sanal bakım eğitimi, meskûn mahal harp eğitim merkezi, mühimmat puanlama sistemi, elektronik harp test ve eğitim sahası, sağlık simülasyon merkezleri ve MALAZGİRT adlı ciddi oyun altyapısı bunların arasında.

Portföyün altında yatan teknolojilerden biri MANTIS görüntü üretim yazılımı. Şirket, gerçek zamanlı işletim sistemi tarafında ise TÜBİTAK BİLGEM ile bir teknoloji ortaklığına işaret ediyor.

Ekonomist’in aktardığı çerçevede KAAN, ATAK, HÜRJET, HÜRKUŞ, GÖKBEY, ANKA, ALTAY ve T70 gibi ulusal platformlar için simülatör çalışmaları sayılıyor. Bir platform envantere girmeden önce eğitim düzeneğinin hazır olması, silahlı kuvvetler için başlı başına bir tedarik kalemi.

Sivil havacılık simülatörleri savunma işini nasıl besliyor?

Bu başlık, HAVELSAN’ı klasik bir savunma yazılımcısından ayıran kısım. Şirket, Türk Hava Yolları için tam uçuş simülatörleri üretiyor. Resmî sitede Boeing 737-800 NG simülatörleri anılıyor. Sektör haberlerinde ise Boeing 737 MAX tam uçuş simülatörlerinin üçüncüsünün fabrika kabul testinin tamamlandığı ve cihazın THY’nin mevcut altı cihazına katılacağı aktarılıyor. Haberlere göre bu cihazlar EASA Seviye D niteliğinde, yani tam uçuş simülatörlerinde istenen en yüksek sınıfta.

Aynı çizgide, sitemizin HAVELSAN’ın A320 simülatör sipariş defterini ele alan haberi şirketin yeni Ankara tesisini anlatıyor. Aktarıldığına göre Mart 2026’da temeli atılan yaklaşık 17 bin metrekarelik tesisin 2027’de devreye girmesi, yılda 30’dan fazla simülatör üretimine imkân vermesi planlanıyor. Bu rakamlar şirketin ve basının aktarımına dayanıyor, tesis devreye girene kadar plan olarak okunmalı.

Sivil tarafın savunmaya katkısını yapının mantığı olarak yorumluyoruz: ticari havacılıkta edinilen sertifikasyon deneyimi askerî simülatörlerde kaliteye, askerî tarafın Ar-Ge birikimi de sivil ürüne dönebilir. Şirketin bu yönde bir açıklaması olduğunu iddia etmiyoruz.

Hürjet simülatörü neden İspanya haberinde öne çıktı?

Nisan 2026’da Quwa’nın aktardığı habere göre HAVELSAN, Hürjet için tam görev ve uçuş eğitim simülatörünü ve FSGP görev planlama sistemini hem Türk Hava Kuvvetleri’ne hem de İspanya’ya sunacak. Türk Hava Kuvvetleri’ne teslimatın 2026’nın dördüncü çeyreğinde beklendiği, İspanya tarafının ise uçak teslimatının ardından geleceği belirtiliyor. Aynı habere göre bu iş, İspanya’nın 30 Hürjet alacağı SAETA II programının bir parçası.

FSGP’nin geçmişi de ilginç. Haberde 2003’te geliştirmesine başlandığı ve 2007’den beri Türk Hava Kuvvetleri’nde kullanıldığı belirtilen sistem, akıllı silah ve İHA görev planlamasını, elektromanyetik spektrum yönetimini ve düşük görünürlüklü rota planlamasını bir araya getiriyor. Genel Müdür Mehmet Akif Nacar’ın sözleriyle, Türkiye’nin uzun yıllar Batılı üreticilerden aldığı bir ürünü artık ihraç ediyor olması bir tersine dönüş. Uçağın kendi hikâyesi için HÜRJET programının güncel durumuna bakabilirsiniz.

Malezya tarafında ise HAVELSAN’ın AV 8×8 zırhlı araç simülatörünü tanıttığı ve Hezarfen paraşüt simülatörünün ihraç edildiği, toplam altı birimin Widad Business Group tarafından alındığı aktarılıyor. Bu rakamı yalnızca derleme haberlerden aldığımız için “aktarılan” olarak bırakıyoruz.

ADVENT simülatörden ne kadar farklı bir ürün?

ADVENT, Ağ Destekli Veri Entegre Savaş Yönetim Sistemi anlamına geliyor. Gemideki radar, elektro-optik sensörler, silahlar ve veri bağlantıları tek bir harekât resminde buluşuyor, komutan tehdit değerlendirmesini ve silah tahsisini aynı merkezden yönetiyor. Yazılım Deniz Kuvvetleri Komutanlığı ile birlikte geliştirildi.

Türk donanmasında ADVENT, milli gemi projelerinde görev yapıyor. Basın aktarımlarında MİLGEM sınıfı gemiler, milli muharebe botları, açık deniz karakol gemileri ve TF-2000 hava savunma muhribi ADVENT ile ilişkilendiriliyor. Bu gemilerin arka planı için MİLGEM projesi rehberimiz var. Sistemin yurt dışı müşterileri arasında Pakistan, Endonezya, Ukrayna, Katar, Umman, Nijerya, Malezya ve Şili sayılıyor. Bu liste güncel haberlerde tekrar ediliyor ama resmî sözleşme belgeleriyle tek tek doğrulayamadık.

Haberlere göre ADVENT’in ilk NATO müşterisi Romanya oldu. Karar’ın aktardığına göre sistem Romanya Deniz Kuvvetleri’nin CAm.ROMAN korvetinde kullanılacak ve paketle birlikte YELKOVAN elektronik harp sistemi ile TARGAN 12,7 mm stabilize silah sistemi de gündeme geliyor. Konuyu ADVENT haberimizde ayrıca ele almıştık.

Simülatörle ADVENT arasındaki fark zamanlamada. Simülatör bir sonraki harekâtın provasıdır. ADVENT ise harekât sırasında karar vermeyi hızlandıran yazılım. Şirketin ADVENT-AI adıyla duyurduğu sürüm, daha hızlı karar verme ve daha güçlü durumsal farkındalık hedefliyor. Savunmada yapay zekânın hangi işlere girdiğini daha geniş anlatan yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.

HAVELSAN’ın siber güvenlik tarafı nelerden oluşuyor?

Siber güvenlik, şirketin resmî sitesinde ayrı bir ürün ve hizmet başlığı olarak duruyor. Ürün sayfasında öne çıkan isim Data Flow X: şirketin yeni nesil veri diyodu olarak tanıttığı, iki ağ arasında tek yönlü veri akışına izin veren bir ürün. Veri diyotları, gizlilik dereceli ağlarla dışarıya bağlı ağlar arasında kullanılan klasik bir çözüm.

Hizmet tarafında basında yer alan ifadelere göre siber güvenlik operasyon merkezi hizmeti, yazılım güvenliği analiz ve test hizmeti, kurumsal güvenlik destek hizmetleri ve siber güvenlik eğitimi sayılıyor. Aynı haberlerde HAVELSAN Bariyer adlı bir veri sızıntısı önleme ürününün parmak izi teknolojisi içerdiği ve Common Criteria kapsamında EAL 4+ sertifikası aldığı aktarılıyor. Ayrıca şirketin Siber Güvenlik Savunma Teknolojileri Merkezi (SİSATEM) kurduğu belirtiliyor. Bu ayrıntıları şirketin kendi sayfasından değil basın aktarımlarından aldığımız için sertifika bilgisini kesin hüküm olarak okumamak gerekir.

Simülasyonla siber güvenlik arasındaki bağ, tatbikat ve eğitim ortamlarında somutlaşıyor: siber tatbikatlar büyük ölçüde simülasyon altyapısıyla kuruluyor. Şirketin hem simülatör hem siber eğitim hizmeti sunması doğal bir geçiş noktası. Ancak HAVELSAN’ın bu iki alanı tek bir ürün çatısında birleştirdiğine dair bir açıklama bulamadık.

NATO tarafında hangi yazılımlar sınavdan geçti?

NTV’nin aktardığına göre HAVELSAN’ın dört yazılımı NATO’nun yıllık birlikte çalışabilirlik tatbikatı CWIX’te sınavı geçti: DOOB-HQ, KAPI, gömülü NONC2 ATA DLP ve LYNX. Haberde bunların Federe Misyon Ağı (FMN) Spiral 4 sertifikasyonuna yönelik güvence doğrulama testlerinden geçtiği ifade ediliyor. Haberdeki tarih ayrıntıları kendi içinde net olmadığı için tatbikatın zamanını burada vermiyoruz.

Önemli olan şu: komuta kontrol yazılımı ihraç ederken müşterinin sorduğu ilk sorulardan biri birlikte çalışabilirlik oluyor. NATO standartlarına uyum, simülatörden siber güvenliğe bütün portföy için bir referans değeri taşıyor.

Savunma dışındaki yazılım işleri şirkete ne katıyor?

HAVELSAN’ın portföyü askerî ürünlerle sınırlı değil. Ekonomist’in derlemesine göre şirketin imzası UYAP ve TAKBİS gibi kamu bilişim projelerinde, kurumsal kaynak yönetimi çözümü KOVAN’da, bulut sistemlerinde, biyometrik yönetim çözümlerinde ve deniz trafik sistemlerinde de var. Resmî site de bilgi ve iletişim teknolojilerini ayrı bir iş alanı olarak sıralıyor.

Bu tablo, siber güvenliğin şirket içinde neden doğal bir yere oturduğunu açıklıyor. Kamu kurumlarının büyük veri tabanlarını işleten bir yazılım şirketi, aynı sistemleri koruma işine de yaklaşıyor. Şirketin yetiştirdiği mühendis havuzu da bu alanlar arasında dolaşabiliyor. Bu havuzu büyütmeye dönük KOVAN yazılım uzmanlığı programını sitemizde ayrıca yazmıştık.

Eğitim tarafında bir başka başlık gömülü simülasyon. Aktarımlara göre HAVELSAN yapay zekâ destekli, uçağın içine yerleşen eğitim sistemleri üzerinde de çalışıyor. Bu yaklaşımda pilot, gerçek uçakta uçarken simüle edilmiş hedefler ve tehditlerle karşılaşıyor. Fikir yeni değil ama yazılımın uçağın görev bilgisayarıyla konuşmasını gerektirdiği için entegrasyon yükü ağır. Hangi platformda hangi kapsamda kullanıldığına dair elimizde doğrulanmış bir ayrıntı yok.

Otonom sistemlerde ise şirketin “sürü yeteneği” öne çıkardığı platformlar var. Bu konuya daha geniş bakan sürü dron teknolojisi haberimiz HAVELSAN’ın rolünü ayrıca ele alıyor. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, sürü yazılımının da tıpkı ADVENT gibi komuta kontrol mantığına dayanması: çok sayıda birimden gelen veriyi birleştirmek ve karar üretmek.

Şirketin büyüklüğü ve hedefleri ne?

CNN Türk’ün aktardığı şirket açıklamalarına göre HAVELSAN son üç yılda 2 milyar dolarlık iş hacmine ulaştı, yurt içi satışlarını ve ihracatı ikiye katladı. İhracatın toplam gelirin yaklaşık üçte birini oluşturduğu, şirketin 28 ülkede faaliyet gösterdiği ve sekiz ülkede yerel şirket ya da temsilciliği bulunduğu belirtiliyor. Yeni tesislerle kapasitenin yüzde 40 artırılması hedefleniyor. Bunlar şirketin kendi beyanları, bağımsız denetimden geçmiş rakamlar olarak sunulmuyor.

Resmî sitede ihracat pazarları olarak Malezya, Pakistan, Katar, Umman ve Fransa anılıyor. Otonom sistem tarafında BAHA, BULUT, POYRAZ, BARKAN ve SANCAR gibi isimler öne çıkıyor; SANCAR silahlı insansız deniz aracı olarak tanıtılıyor.

Şirketi Türkiye’deki öteki savunma elektroniği oyuncularıyla karşılaştırmak isteyenler için ASELSAN, HAVELSAN ve Meteksan arasındaki iş bölümünü anlatan yazımız iyi bir başlangıç. Şirketin genel profili için İngilizce HAVELSAN şirket profiline bakılabilir.

Önümüzdeki dönemde nelere dikkat etmek gerekiyor?

Dört takip noktası öne çıkıyor. Birincisi, Ankara’daki yeni simülatör tesisinin takvimi: 2027 hedefi tutarsa simülatör kapasitesi belirgin biçimde artacak. İkincisi, Hürjet simülatörünün Türk Hava Kuvvetleri’ne teslimi, çünkü İspanya ayağı buna bağlı. Üçüncüsü, ADVENT’in Romanya sonrasında başka bir NATO müşterisi bulup bulmayacağı. Dördüncüsü, siber güvenlik ürünlerinin kamu dışında ihracat başlığına girip girmeyeceği.

Şirket bunların hiçbiri için kesin bir takvim ya da rakam açıklamış değil. Dolayısıyla “simülatörden siber savunmaya uzanan tek bir HAVELSAN ürünü” aramak yerine, ortak yazılım tabanına dayanan birkaç ayrı iş kolunun aynı çatı altında nasıl büyüdüğüne bakmak daha sağlıklı. İhracat rakamlarının kalıcı olup olmadığını ise önümüzdeki yıllarda açıklanacak sözleşmeler ve teslimatlar gösterecek.