Döner kanat ve eğitim uçağı ihracatında hedef büyüyor

Türkiye’nin döner kanat ve eğitim uçağı segmentinde ihracat görüşmelerinin sürdüğü bildiriliyor. T129 ATAK taarruz helikopteri, T625 GÖKBEY çok maksatlı helikopteri ve HÜRJET ileri jet eğitim uçağı, farklı coğrafyalardaki hava kuvvetlerinin modernizasyon ihtiyaçlarına yönelik teklifler arasında öne çıkıyor.

HÜRJET hangi boşluğu hedefliyor?

HÜRJET, tek motorlu, tandem çift koltuklu ileri jet eğitim (AJT/LIFT) ve hafif taarruz uçağı olarak tanımlanıyor. Uçağın uzunluğu 13,6 metre, kanat açıklığı 9,5 metre, yüksekliği 4,1 metre ve kanat alanı 25 metrekare. Azami hızı 1,4 Mach, servis tavanı 45.000 fit, menzili ise 1.060 deniz mili (yaklaşık 1.963 kilometre) olarak belirtiliyor. Platform, 17.700 lb (yaklaşık 78,7 kN) itki üreten tek adet General Electric F404-104 ard yanmalı turbofan motorla çalışıyor; 7 mühimmat istasyonunda 7.500 lb (yaklaşık 3.400 kilogram) faydalı yük taşıyabiliyor.

Test takvimi

HÜRJET’in P1 prototipi ilk uçuşunu 25 Nisan 2023’te, P2 prototipi ise 12 Kasım 2024’te gerçekleştirdi. Boş ağırlık ve azami kalkış ağırlığı gibi bazı veriler ise resmî olarak açıklanmış değil.

İhracat görüşmeleri ile imzalanmış sözleşme aynı şey değil

İleri jet eğitim uçağı segmentinde İspanya ile yürütülen görüşmelerin ileri aşamada olduğu TUSAŞ yönetimi tarafından dile getirildi. Bununla birlikte görüşme aşaması ile imzalanmış bir ihracat sözleşmesi aynı anlama gelmiyor; bu segmentte resmî olarak duyurulmuş bir ihracat sözleşmesi bulunmuyor. Uluslararası eğitim uçağı ihalelerinde değerlendirme süreçleri, uçuş gösterimlerinden sertifikasyona ve idame paketinin maliyetine kadar uzanan çok aşamalı bir yapıya sahip.

Motor yerlileştirmesi pazarlık gücünü etkiliyor

Döner kanat tarafında TEI’nin TS1400 turboşaft motoru GÖKBEY ile seri üretime girmiş durumda. Sabit kanat insansız platformlarda ise PD170 turbodizel motor ANKA ve AKSUNGUR’u çalıştırıyor. Buna karşılık HÜRJET’in itki kaynağı hâlâ yabancı menşeli bir turbofan; bu da uçağın ihracatında üçüncü ülke izinlerini gündemde tutan bir unsur olmayı sürdürüyor. Yerli motor ve aviyonik entegrasyonunun ilerlemesi, ihracat görüşmelerinde hareket alanını genişleten başlıca faktörler arasında gösteriliyor.

Değerlendirme

Döner kanat ve eğitim uçağı segmenti, Türkiye’nin insansız hava araçlarında elde ettiği ihracat ivmesini henüz yakalamış değil. Bu segmentte rekabet, Kore’den KAI T-50, İtalya’dan Leonardo M-346 ve Çin’den L-15 gibi olgun ve referans kullanıcıya sahip platformlarla yürüyor. Dolayısıyla yeni anlaşmaların, fuar takvimindeki açıklamalardan çok imzalanan sözleşmelerle ölçülmesi daha sağlıklı bir değerlendirme sağlayacak.