ATAK-2 Helikopteri Nereye Kadar Geldi ve Motorunu Kim Sağlayacak

Türkiye’nin hücum helikopteri filosu bugün büyük ölçüde T129 ATAK’a dayanıyor. TUSAŞ’ın geliştirdiği ATAK-2, yani T929, aynı ailenin çok daha ağır, daha fazla mühimmat taşıyan ve Apache sınıfına bakan bir üyesi olarak tasarlandı. Program hızlı ilerledi ama takvimi ve motor meselesi hâlâ tartışma konusu. Aşağıda bilinenleri, aktarılanları ve doğrulanamayanları ayırarak topladık.

ATAK-2 Projesi Nasıl Doğdu?

Kamuya açık kaynaklarda anılan bilgiye göre ağır sınıf hücum helikopteri projesi Kasım 2018’de SSB tarafından başlatıldı, Şubat 2020’de ise TUSAŞ ile geliştirme sözleşmesi imzalandı. Sözleşme bedelini doğrulayabildiğimiz bir kaynak bulamadığımız için rakam vermiyoruz.

İhtiyacın arkasındaki mantık anlaşılır. T129 ATAK, İtalyan AgustaWestland’ın A129 tasarımından türeyen, yaklaşık beş ton sınıfında hafif bir platform. Daha fazla mühimmat, daha güçlü motor ve daha yüksek hayatta kalma kabiliyeti arayan bir kullanıcı için bir üst sınıf gerekiyordu. T129’un hikâyesini ayrı bir yazıda anlattık.

ATAK-2 sıfırdan bir tasarım olmasına rağmen ortak bileşen kullanıyor. TUSAŞ Genel Müdürü Temel Kotil’in açıklamalarına dayanan haberlere göre helikopter, T625 Gökbey’in bazı alt sistemlerini içeriyor. Bu da geliştirme süresini kısaltan etkenlerden biri.

İlk Uçuş Nasıl Gerçekleşti?

Helikopter kamuoyuna 24 Nisan 2023’te motor çalıştırma görüntüleriyle tanıtıldı. İlk uçuşu 28 Nisan 2023’te, yani yalnızca dört gün sonra yapıldı. Bu hızlı geçiş, projenin uçuşa bir hafta kala neredeyse hiç duyulmamış olmasıyla birlikte yabancı basında da dikkat çekti.

Uçuştaki prototip, yani P0, bir teknoloji gösterici niteliğindeydi. Savunma basınında aktarılanlara göre görüntülerde yer alan top ve sensörler gerçek sistemler yerine modeldi. Yani ilk uçuş, platformun aerodinamik ve mekanik bütünlüğünü göstermeyi amaçlıyordu, silah entegrasyonunu değil. TUSAŞ, uçuş sonrasında önce zarf genişletme, ardından silah ve füze entegrasyonu aşamalarına geçileceğini duyurmuştu.

Üretim tarafında da birkaç kilometre taşı kayda geçmişti. Ocak 2023 tarihli bir haberde gövde ve kuyruk bölümünün montaj hattına alındığı, gövdenin Coşkunöz Savunma Havacılık tarafından üretilip TUSAŞ’a teslim edildiği aktarıldı. Motorların da paketleme aşamasında olduğu belirtildi.

Teknik Özellikler Neler?

Ağırlık konusunda kaynaklar tek rakamda buluşmuyor. Bazı yayınlar yaklaşık 10 ton, bazıları 11 ton sınıfından söz ediyor. Biz de “10-11 ton” aralığını aktarılan bir bilgi olarak veriyoruz. Her halükârda bu, T129’un yaklaşık iki katı bir sınıf.

Tandem koltuk düzeni, dijital kokpit, balistik koruma ve düşük kızılötesi iz hedefi tasarımın öne çıkan başlıkları. Kanat altında altı istasyon bulunduğu ve toplamda yaklaşık 1.500 kilogramlık mühimmatın taşınabileceği aktarılıyor. Bazı kaynaklar 1.200 kg diyor. Bu fark da henüz resmî bir veri sayfasıyla netleşmiş değil.

Silahlar

Burun altındaki 30 mm top, ASELSAN’ın T-30H elektrikle çalışan otomatik topu olarak aktarılıyor. Ocak 2023’te ASELSAN Konya yöneticisinin verdiği bilgiye göre top prototip aşamasını tamamlamış, üretime geçmişti. Top yaklaşık 59 kg ağırlığında ve dakikada 625 atış hızına ulaşıyor.

Füze tarafında Roketsan’ın UMTAS ve L-UMTAS tanksavar füzeleri ile Cirit güdümlü roketi listede yer alıyor. Hava-hava füzeleri de platformun seçenekleri arasında anılıyor ama bu entegrasyonlara dair resmî bir teyit bulamadık. Roketsan’ı daha yakından tanımak isteyenler için şirketin tarihçesi yararlı bir başlangıç.

Elektronik ve sensörler

Sensör ve elektronik harp tarafı ağırlıkla ASELSAN imzası taşıyor. Savunma yayınlarında ASELFLIR-300T hedefleme sistemi, miğfere entegre görüş sistemi, çok işlevli ekranlar ve direk üstü milimetrik dalga ateş kontrol radarı MilDaR sayılıyor. Elektronik harp tarafında füze ikaz sensörleri, RF karıştırıcı ve DIRCM aktarılıyor. ASELSAN’ın bu alanlardaki geçmişi için şirketin kuruluş hikâyesine bakabilirsiniz.

Programın Amerikan ITAR kısıtlarından bağımsız olduğu, bunun da ihracat esnekliği sağlayacağı yönünde değerlendirmeler var. Ancak motorun kaynağı bu esnekliği doğrudan etkileyen bir başlık.

Motoru Kim Sağlıyor, TS1400 Neden Kafa Karıştırıyor?

İlk prototipler iki adet Ukrayna menşeli Motor Sich TV3-117VMA-SBM1V-01T turboşaftla uçuyor. Her biri yaklaşık 2.500 beygir gücünde. TUSAŞ’ın bu şirketten 14 motor satın alacağı, ilk iki motorun Eylül 2022’de teslim edileceği ve teslimatların 2025’e kadar süreceği aktarılmıştı.

TUSAŞ Helikopter Genel Müdür Yardımcısı Mehmet Demiroğlu’nun, T929’un Ukrayna kökenli motorlarının Türkiye’de üretileceğini söylediği kaydedildi. Savunma basınında ise ATAK-2 için 3.000 shp sınıfında bir turboşaft ihtiyacından söz edilmişti.

Bazı yayınlar seri üretim modelinde TUSAŞ Motor Sanayii’nin (TEI) TS1400’ünü gösteriyor. Ancak TS1400, adından da anlaşılacağı gibi 1.400 shp sınıfında bir motor ve ana uygulaması T625 Gökbey. İlk prototipteki 2.500 bg’lik motorlarla kıyaslanınca TS1400’ün ATAK-2’nin tek motor çözümü olduğunu yazmak, elimizdeki kaynaklarla mümkün değil. Bu nedenle seri üretim motorunu kesin bir isimle vermiyoruz. TS1400’ün asıl uygulaması için Gökbey yazımıza göz atabilirsiniz.

Envantere Ne Zaman Girecek?

Kotil, 12 Şubat 2022’de yaptığı açıklamada 2025’te Kara Kuvvetleri Komutanlığı’na üç ATAK-2 teslim edileceğini söylemişti. Aynı açıklamada, Anadolu amfibi hücum gemisinden kullanılacak deniz versiyonundan da söz edildi. Wikipedia ise planlanan hizmete giriş yılı olarak 2026’yı gösteriyor.

Elimizdeki kaynaklarda bu teslimatların gerçekleştiğine dair doğrulanmış bir resmî duyuru yok. Dolayısıyla 2025 ve 2026 tarihlerini planlanan hedef olarak okumak gerekiyor. Güncel durum için TUSAŞ ve SSB açıklamalarını izlemekte yarar var.

ATAK-2, TUSAŞ’ın diğer büyük projeleriyle aynı döneme denk geliyor. Şirketin genel rolü için TUSAŞ’ın ana yüklenici hikâyesine, savaş uçağı tarafı için KAAN yazısına bakılabilir.

Rakipleriyle Nasıl Kıyaslanıyor?

Yabancı yayınlarda T929, Boeing AH-64 Apache ve Rus Mi-28 ile aynı sınıfta anılıyor. Bu kıyas, ağırlık ve mühimmat kapasitesi bakımından makul görünüyor. Ancak performans verileri, yani menzil, tırmanma ve zırh seviyeleri açık kaynaklarda henüz doğrulanabilir değil. Wikipedia girdisinde azami hızın 318 km/s, servis tavanının ise yaklaşık 6.096 metre olduğu yazıyor, ancak bu rakamları resmî bir veri sayfasından teyit edemedik. Yine de ATAK-2’nin gerçek sınavı, seri üretim motoru, silah entegrasyonu ve ilk teslimatlarla yapılacak.

Yerli Katkı Nerede Başlıyor, Nerede Bitiyor?

Programın en çok vurgulanan yanı yerli alt sistem payı. Top ve elektro-optik sensörler ASELSAN’dan, tanksavar füzeler ve güdümlü roketler Roketsan’dan geliyor. Şanzıman, uçuş bilgisayarı ve şaft gibi bileşenlerin de yerli geliştirildiği savunma basınında aktarılıyor. Ocak 2023 haberlerinde gövde imalatının Coşkunöz Savunma Havacılık tarafından yapıldığı, yani sanayi tabanının TUSAŞ dışındaki firmalara da yayıldığı görülüyordu.

Motor ise bu tablodaki eksik parça. T129 ATAK’ta da motor tarafı yabancı bağımlılığı taşıyordu. T929’da ilk motor tedarikçisinin Ukrayna olması, tedarik zincirini savaş koşullarının doğrudan etkileyebileceği bir noktaya taşıdı. Seri üretim için kesinleşmiş bir motor çözümüne dair açık kaynaklarda net bir duyuru bulamadığımızı yeniden belirtelim.

T129 ATAK’tan Farkı Ne?

İki platformun arasındaki farkı kâğıt üzerinde şöyle özetlemek mümkün: T129 yaklaşık beş ton sınıfında, İtalyan A129’dan türeyen hafif bir hücum helikopteri. T929 ise aktarılan 10-11 ton sınıfıyla neredeyse iki kat ağır, yeni bir TUSAŞ tasarımı. Kanat altındaki yük kapasitesi yaklaşık 1.500 kg olarak aktarılıyor ve bu, daha fazla füze ile roketin aynı sortide taşınması anlamına geliyor.

Daha büyük bir platform daha fazla zırh, daha geniş sensör paketi ve gemiden işletme ihtimali demek. Öte yandan maliyet, bakım yükü ve motor gücü gibi konularda bedel de ödeniyor. Bu bedelin ne olduğu, seri üretim başladığında ortaya çıkacak.

Program Takvimi Tek Bakışta

Bu çizelgeden sonrasına, yani zarf genişletme sonuçlarına, silahlı testlere ve teslimatlara dair doğrulanmış bir açık kaynak bulamadık. Bu yüzden bilgi boşluğunu tahminle doldurmuyoruz.

Hâlâ Cevap Bekleyen Sorular

• Seri üretim motoru hangisi olacak ve hangi sayıda, hangi takvimle teslim edilecek?
• İlk üç helikopterin teslimatı, Kotil’in 2022’de verdiği 2025 hedefinden sonra fiilen gerçekleşti mi?
• Gerçek silah ve sensör entegrasyonuyla yapılan atış testleri ne zaman tamamlanacak?
• Resmî veri sayfası, ağırlık ve yük kapasitesi rakamlarını ne zaman netleştirecek?
• Deniz versiyonu fiilen geliştirilecek mi, geliştirilecekse hangi takvimle?

Bu soruların cevapları, ATAK-2’nin gösteri aşamasındaki bir prototip mi yoksa Türk Kara Havacılığı’nın yeni taşıyıcı sistemi mi olacağını belirleyecek. O güne kadar tarihleri hedef, teknik rakamları da aktarılan bilgi olarak okumak en doğrusu.